رودخانه دز و پارک های ساحلی دزفول
رودخانه دز یکی از زیباترین رودهای ایران و دزفول شهر پارک های ساحلی

مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 29 شهریور 1396
حرف 400سال قدمت و ایستادگی و مقاومت است،حرف هنر و خلاقیت مردم سخت کوش این دیار است و حرف، حفرقمش است که از ابتکارات دزفولیانِ باهوش، تلاشگر و زیرک در طول تاریخ بوده که با نبوغ خویش آب رودخانه را از کیلومترها دورتر به محل زندگی، کار و کشاورزی خود کشانده اند.
ابتکار و نبوغی که از طریق ایرانیان به سایر ملل راه یافت.

قمش
از آنجا که سرزمین دزفول در بستری سِفت و سخت و در ارتفاعی بالاتر از رودخانه ی سخاوتمند دز پهنا گرفته است، از دَرِ دوستی و مفارقت با رود خوش قلب و پر رونق خویش در آمده و جاری رود را بوسیله حفر راهروها، دهلیزها و تال های عمیق به دل شهر و دیارشان کشانده اند و در یک هم زیستی مسالمت آمیز همواره از آب زلال و پاکش بهره ها برده اند.

اختلاف سطح سیزده تا شانزده متری شهر با رودخانه مردم را به این فکر واداشت تا با توجه به فصلی بودن آب رودخانه که در فصل زمستان پایین و در فصل تابستان بالا می آید در محاسبه ای دقیق و هوشمندانه دُردونه قمش را طوری ایجاد کنند که بیشترین فشار مناسب برای طی کردن سی و یا چهل کیلومتر مسافت زیرزمینی را داشته باشد و با این محاسبه دقیق از منطقه کوپیته که از لحاظ سطح دارای شیب مناسب بوده آب را به نقاط شهر بکشانند .

2
مُقنی های شهر در آن روزگار، بدون هر گونه ابزار و وسایلی محاسبات شیب و عمق، سفتی زمین وجهت حفر و تمام آن چیزهایی که مستلزم مهندسی دقیق بوده به این فنون دست یافته است، این همه نبوغ و ابتکار جای احسنت دارد.

اینها همه نتیجه مغز متفکر مردمان این شهر بود که سالیان سال به این اصول مهندسی و زمین شناسی دست پیدا کرده بودنند.

پینوشت: قمش : کانالها و تونلها مجاری زیر زمینی جهت انتقال آب رودخانه (دز) به محلات و زمینهایی که در حاشیه رودخانه نبوده اند به این سازه قمش گفته اند و قمشها در مسیرهای متفاوت بوده و اسامی مختلفی دارند مثل قمش مومنون و قمش حاجیان و ...
2- سربطاق : راههای ورودی به قمش را سربطاق می گویند . مثل سربطاق چوقابفون و سربطاق عاملی و سربطاق کل کزون و ....
مثلا سربطاق چوقابفون یکی  راه دسترسی به قمش مومنون است
قنات : مجرای زیر زمینی انتقال آب چاه یا سفره آب زیر زمینی به مکان کم آب بوده

آدرس قمش مومنون پشت بقعه سید محمود و جمب شیدانه امام رضا (ع)

متن:سرکار خانم مفتوح و جناب آقای حسین زاده
عکس:رضا کافی فر






طبقه بندی: قمش و قنات های دزفول،  رودخانه دز، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، قمش، سربطاق، قمش مومنون، سربطاق چوقابفون، قمش شاهکار مهندسی در دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
مرتبه
تاریخ : جمعه 12 خرداد 1396
 دزفول - ایرنا - با وجودی که خوزستان یکی از مناطق گرم کشور به حساب می آید ،شهر دزفول با وجود رودخانه دز و تفریحگاه های متنوع ساحلی به یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور در فصل گرم سال تبدیل شده است.
[
به گزارش ایرنا شهرستان دزفول در جنوب غربی ایران و شمال استان خوزستان به فاصله 150 کیلومتری اهواز واقع است که از اواسط بهار تا اواخر مهرماه شاهد آب و هوایی گرم است. اما با این وجود دزفول از جاذبه های خاصی برای گردشگری در ماه های گرم سال برخوردار است.
وجود یکی از قدیمی ترین پل های تاریخی استوار جهان در دزفول که در زمان ساسانیان به دستور شاپور اول ساسانی پس از غلبه بر سپاه روم ساخته شده یکی از ارزشمندترین آثار تاریخی ایران است که در سال 263 میلادی بر روی رود دز بنا شد.
قرار گرفتن این پل بر روی رود دز این اثر با شکوه را به جاذبه ای مناسب همه فصول سال تبدیل کرده است. ثبت منظره زیبا و رویایی غروب خورشید بر عرشه پل تاریخی دزفول بی شک جزو خاطرات بیاد ماندنی هر گردشگری خواهد بود.

1
وجود رودخانه همیشه جاری دز که سومین رود پرآب کشور و یکی از ارزشمندترین جاذبه های طبیعی ملی است و از مرکز شهر دزفول عبور می نماید، مناظر زیبا و چشم نوازی را در شهر دزفول می آفریند. پیوستن رود در طلوع و غروب به آسمان یکی از زیباترین و شگفت انگیزترین مناظر طبیعی را در ایران به نمایش می گذارد. در کنار همه جذابیت هایی که عبور این رودخانه از شهر دزفول دارد، آثار و بناهای تاریخی، پارک های ساحلی از جمله جاذبه هایی است که مردم را از سراسر ایران به ویژه شهرهای جنوبی استان خوزستان به دزفول فرا می خواند.
پارک های ساحلی از کناره ساحل شرقی و غربی از شمال تا جنوب دزفول مناظری چشم نواز خلق کرده، وجود پارک های ساحلی رعنا بین 2 پل جدید و پل ساسانی دزفول و بوستان ساحلی ولیعصر در ساحل غربی رودخانه حد فاصل پل ساسانی تا پل پنجم و پارک های دووه و علی مالک با آلاچیق های زیبا و امکانات رفاهی خود در ساحل شرقی رودخانه دز فضای آرامش بخشی را برای سپری کردن اوقاتی خوش فراهم کرده است.
اما در بالادست رودخانه دز وجود محبوبترین تفریحگاه ساحلی خوزستان که به علی کله مشهور است. محل مناسب و دلنشینی برای تفرج گردشگران است.وجود سد تنظیمی و منظره زیبای آن در شب ، رستوران زیبا و بین المللی مجموعه و صفه های کنار رودخانه محیطی لذت بخش جهت شنا و تن سپردن به خنکای رود دز را فراهم می کند.
یک عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول ( دز پارس ) در گفت و گو با ایرنا از غارهای دست کند(در گویش محلی کت) مشرف بر رودخانه دز به عنوان دیگر جاذبه های گردشگری ماه های گرم سال در دزفول نام برد و گفت:این مکان های تفریحی و خنک در فصل گرم سال جزو جاذبه های منحصر به فرد دزفول به شمار می روند که در 2 منطقه تالخانی و کوپیته شهر دزفول در کنار رود دز قرار دارند.
حفره های غار مانندی که در کنار ساحل رود دز حفر شده اند در گویش محلی کت (kat) نامیده می شوند.
'نجمه مورث نوری' افزود:این حفره های غار مانند در دل صخره‌های کنار رودخانه که از جنس سنگ کانگرومرا تشکیل شده‌اند، حفر می شوند. سقف آن‌ها به وسیله سنگ‌های ریز و درشت که به شکل‌ طبیعی زمین می‌باشند، تزیین شده‌اند. مساحت کت‌ها بسته به امکان توسعه و کاربرد آنها از 5 مترمربع شروع شده و تا بیش از100 مترمربع نیز حفر مشاهده شده است.
وی اظهار کرد:' چال کندی' از دیگر جاذبه های منحصر به فرد دزفول در ماه های گرم سال است که یکی از مناطق طبیعی دیدنی زیبا و بکر شهرستان دزفول است که در 18 کیلومتری شمال شهر دزفول واقع شده است. شنا، قایق سواری و ماهی گیری از تفریحات منطقه چال کندی است. همچنین جنس خاص زمین و دیواره های منطقه امکان سنگ نوردی را برای گروه های کوهنوردی در چال کندی فراهم می نماید.
این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران شهرستان دزفول گفت: علاوه بر جاذبه هایی که برشمرده شد وجود دره های زیبا و بکر در دل زمین یکی دیگر از دیدنی هایست که در ماه های گرم سال می توان از این دره های دزفول دیدن کرد و تغییر دمای هوا را حس کرد.که مهمترین آن ها دره های دیدنی توبیرون و کول خرسون دزفول هستند.
دره “توبیرون” دزفول در فاصله حدود 20 کیومتری در شمال شهر دزفول واقع است. دیواره‌های رفیع آن با ارتفاع بلند گاه تا بیش از 100 متر می رسد و انبوه درختان انگور، انجیر وحشی، آبشارها و آب چکان ها جلوه بسیار زیبایی به این دره ‌داده است که چشم هر بیننده ‌ ای را محو تماشای خود می ‌سازد. این دره حاصل هزاران سال فرسایش آبی حاصل از بارندگی های فصلی درحوزه های بالاتر و سرازیر شدن تند آب در کوه و تپه می باشند بنحوی که در فصول خشک عمق زیاد دره مانند یک زهکش عمل کرده و آب سفره های زیر زمینی را جمع کرده و آب در کف دره جاری می شود.
'مورث نوری ' از 'کول خرسون' به عنوان یکی دیگر از جاذبه های شگفت انگیز ماه های گرم سال در دزفول نام برد و گفت: در فصل گرم تابستان نیز درون این دره می توان دمای بسیار پایینی را حس کرد. جوشش چشمه های دیواره ای، این دره را به یک دره شگفت تبدیل نموده است که برخی آن را دره ارواح نیز می خوانند. این دره دارای آب دائمی است که در کف آن جاری است همچنین وجود آبچکان ، نیزار و انواع روییدنی های خاص منطقه، گردش در آن را لذت بخش می نماید. کول در زبان محلی به معنی دره است.
وی از بافت زیبا و تاریخی محلات قدیمی دزفول به عنوان نماد شهر آجر یاد کرد و گفت:وجود ساباط هایی زیبا نظیر ساباط کتابی، سیلانی، ملاحاجی، پروهان، زرشنا و عزیزپور و ده ها ساباط دیگر همچنین خانه های تاریخی که در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده اند چون خانه های تاریخی قلمبر، سهرابی، زرگر، سوزنگر، تیزنو، قلقچی ، مساجد تاریخی نظیر مسجد جامع، دروازه، شاه رکن الدین ، حمام های تاریخی نظیر کرناسیون، میاندره و شاه رکن الدین در محلات قدیمی دزفول، بافتگردی در کوچه های آن را برای علاقه مندان به بناهای تاریخی و سنتی لذت بخش می نماید.
به گفته این عضو انجمن دوستداران و پژوهشگران دز پارس ، آجرکاری بی نظیر این خانه ها شاهکار معماران زبردست دزفول است. زیر زمین های عمیق( در گویش محلی شوادان ) که قسمتی خاص و منحصر به فرد در معماری خانه های دزفول است نیز بر رمز آلودگی و خاص بودن بافت تاریخی دزفول می افزاید به ویژه که مخصوص ماه های گرم سال هستند. شوادان ها کاملا دست کند بوده و برای استراحت ساکنان ، نگهداری مواد غذایی در گذشته مورد استفاده قرار می گرفته و عمقی برابر7 تا 15 متر زیر زمین دارند.
' مورث نوری' اظهار کرد:از دیگر جاذبه های ارزشمند بازدید از قمش (سربطاق) چوقابافان است. این سازه ارزشمند چند صد ساله که در زیر زمین حفر گردیده با حدود 75 پله جزو سازه های آبی دزفول به شمار می رود که به تازگی احیا و آماده بازدید گردشگران شده است.
مجموعه قمش ها و سربطاق ها سیستم آبرسانی منحصر به فرد دزفول بودند که در گذشته آب رود دز را در سطح شهر دزفول از زیر زمین هدایت می نمودند.
با نگاهی به جاذبه های متنوع دزفول در ماه های گرم سال می توان به خوبی دزفول را یکی از مقاصد ارزشمند گردشگری کشور با وجود دیدنی های خاص و منحصر به فرد دانست.



طبقه بندی: قمش و قنات های دزفول،  تفریحگاه های ماه های گرم دزفول،  رودخانه دز، 
برچسب ها: دزفول، رودخانه دز، خوزستان، تفریحگاه های ساحلی، ایران، رودخانه دز در رسانه ها، dezriver،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده های نامزدی میراث جهانی در دزفول از تدوین برنامه های اصولی در راستای معرفی تاریخچه و ظرفیت قنات های تاریخی این شهرستان خبر داد.

مسعود شامدیل در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: آثار تاریخی، میراث مادی و معنوی هر ملت هستند که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ بوده و بازشناسایی آنها زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی آن ملت میسر می کند.  

وی با تاکید بر لزوم توجه به قنات ها و چاه های به جا مانده و کنکاش در مورد سازه های آبی که از نیاکان به ارث رسیده است، افزود: بنابراین آب زیرزمینی که یکی از مهم ترین منابع تامین آبی شیرین مورد نیاز انسان است، امروزه بهره برداری از آن برای مصارفی همچون کشاورزی، صنعت و شرب، توسعه زیادی پیدا کرده است.

قمش

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول، یکی از راه های بهره برداری از آب های زیرزمینی را روش قدیمی ایجاد قنات برشمرد و بزرگترین ابتکار در استفاده از آب های زیرزمینی در گذشته را ساخت قنات و یا کاریز عنوان کرد.

شامدیل عنوان کرد: تاریخچه قنات های دزفول را می توان به پیشینه چندهزار ساله شهر دزفول که یکی از قدیمی ترین شهرهای استان خوزستان به شمار می رود، نسبت داد.

وی با بیان اینکه قنات های دزفول تنها قنات هایی بودند که سرچشمه آنها مستقیما از رودخانه دز بوده است، یادآور شد: در مسیر این قنات ها که از درون شهر می گذشت راه هایی برای دستیابی به آب قنات حفر می شد که به صورت شوادان های دزفول بوده که به این راهروها که به سمت آب قنات پله می خورد «سربطاق» گفته می شود.

مدیر سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول با بیان اینکه سربطاق یک ورودی همسطح زمین بوده که به صورت اوریب و به وسیله پله جهت دستیابی به آب قناتی که از زیرزمین می گذشت حفر می شده است، گفت: سربطاق چوقابفون یکی از اصلی ترین سربطاق های دزفول است که در حال حاضر به همت خانواده قلیان که این میراث گرانبها را نسل به نسل حفظ کرده اند، دست به احیا و بازسازی این قمش که یکی از اصلی ترین ورودی های قنات و قمش های تاریخی است، زده اند.

شامدیل، دلیل نامگذاری قمش چوقابفون را وجود مغازه های چوقابافی در آن منطقه عنوان کرد و افزود: این قمش در سال ۱۰۸۰ مورد بهره برداری قرار گرفت. قمش چوقابفون سومین قمش است که در دزفول حفر می شود و دلیل حفر این قمش توسط دو فرد به نام های اسلان خان و حاج مومن رساندن آب به زمین های کشاورزی بوده است.

وی با اشاره به اینکه ارتفاع ورودی قمش ۱/۵×۱ متر و این ارتفاع درب قمش درون قمش متغیر است، تصریح کرد: در ابتدا دو متر است و سپس یک متر از سقف تا کف قمش و سپس ارتفاع دوباره کم می شود و به ۶ متری می رسد و دوباره به هشت متر و مجددا در پایین به سه متر به آب می رسیم.

شامدیل ادامه داد: قمش چوقابفون حدود ۴۰۰ سال مورد استفاده بوده و تا سال ۱۳۵۵ کاربری محدودی داشته است.

وی در ادامه عنوان کرد: یکی از دهانه های این قمش به قمش عاملی و یکی دیگر به بولعلا وصل است. ویژگی خاص این قمش نسبت به سایر قمش ها عمق آن است که از سایر قمش ها بیشتر و دارای ۷۵ پله بوده است. این سربطاق در دوران جنگ به دلیل موشک و بمبارانی که به آن منطقه اصابت کرد توسط مردم منطقه با خرابه های ساختمانی پر شد.

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول با تاکید بر اینکه عملیات مرمت این قمش همچنان ادامه دارد و تاکنون پیشرفت های زیادی داشته است، گفت: این پیشروی تا قمش مسجد عاملی بوده است.  

شامدیل اظهار کرد: از آن جایی که سال های سال قنات ها پیوندی ناگسستنی با جغرافیا، تاریخ، فرهنگ و اقتصاد شهرها داشته اند بنابراین وظیفه ما این است که با شناساندن و همچنین حفاظت از این آثار بر جا مانده برای نسل های بعد کوشا باشیم.

وی اضافه کرد: درهمین راستا واحد پژوهش پایگاه مشترک تدوین پرونده های نامزدی میراث جهانی در دزفول در جهت حفظ این ارزش های معنوی و جمع آوری هر چه بیشتر اطلاعات در زمینه قنات ها با مصاحبه با افراد قدیمی و بزرگان دزفول در این راه  تلاش می کند.

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول در پایان بیان کرد: سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول نیز نقش زیادی در عملیات مرمت قمش مذکور داشته که جای تقدیر دارد.




طبقه بندی: قمش و قنات های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، قمش های دزفول، قنات های دزفول، قمش، قنات،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin