رودخانه دز و پارک های ساحلی دزفول
رودخانه دز یکی از زیباترین رودهای ایران و دزفول شهر پارک های ساحلی

مرتبه
تاریخ : چهارشنبه 29 شهریور 1396
حرف 400سال قدمت و ایستادگی و مقاومت است،حرف هنر و خلاقیت مردم سخت کوش این دیار است و حرف، حفرقمش است که از ابتکارات دزفولیانِ باهوش، تلاشگر و زیرک در طول تاریخ بوده که با نبوغ خویش آب رودخانه را از کیلومترها دورتر به محل زندگی، کار و کشاورزی خود کشانده اند.
ابتکار و نبوغی که از طریق ایرانیان به سایر ملل راه یافت.

قمش
از آنجا که سرزمین دزفول در بستری سِفت و سخت و در ارتفاعی بالاتر از رودخانه ی سخاوتمند دز پهنا گرفته است، از دَرِ دوستی و مفارقت با رود خوش قلب و پر رونق خویش در آمده و جاری رود را بوسیله حفر راهروها، دهلیزها و تال های عمیق به دل شهر و دیارشان کشانده اند و در یک هم زیستی مسالمت آمیز همواره از آب زلال و پاکش بهره ها برده اند.

اختلاف سطح سیزده تا شانزده متری شهر با رودخانه مردم را به این فکر واداشت تا با توجه به فصلی بودن آب رودخانه که در فصل زمستان پایین و در فصل تابستان بالا می آید در محاسبه ای دقیق و هوشمندانه دُردونه قمش را طوری ایجاد کنند که بیشترین فشار مناسب برای طی کردن سی و یا چهل کیلومتر مسافت زیرزمینی را داشته باشد و با این محاسبه دقیق از منطقه کوپیته که از لحاظ سطح دارای شیب مناسب بوده آب را به نقاط شهر بکشانند .

2
مُقنی های شهر در آن روزگار، بدون هر گونه ابزار و وسایلی محاسبات شیب و عمق، سفتی زمین وجهت حفر و تمام آن چیزهایی که مستلزم مهندسی دقیق بوده به این فنون دست یافته است، این همه نبوغ و ابتکار جای احسنت دارد.

اینها همه نتیجه مغز متفکر مردمان این شهر بود که سالیان سال به این اصول مهندسی و زمین شناسی دست پیدا کرده بودنند.

پینوشت: قمش : کانالها و تونلها مجاری زیر زمینی جهت انتقال آب رودخانه (دز) به محلات و زمینهایی که در حاشیه رودخانه نبوده اند به این سازه قمش گفته اند و قمشها در مسیرهای متفاوت بوده و اسامی مختلفی دارند مثل قمش مومنون و قمش حاجیان و ...
2- سربطاق : راههای ورودی به قمش را سربطاق می گویند . مثل سربطاق چوقابفون و سربطاق عاملی و سربطاق کل کزون و ....
مثلا سربطاق چوقابفون یکی  راه دسترسی به قمش مومنون است
قنات : مجرای زیر زمینی انتقال آب چاه یا سفره آب زیر زمینی به مکان کم آب بوده

آدرس قمش مومنون پشت بقعه سید محمود و جمب شیدانه امام رضا (ع)

متن:سرکار خانم مفتوح و جناب آقای حسین زاده
عکس:رضا کافی فر






طبقه بندی: قمش و قنات های دزفول،  رودخانه دز، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، قمش، سربطاق، قمش مومنون، سربطاق چوقابفون، قمش شاهکار مهندسی در دزفول،
ارسال توسط نجمه نوری
دزفول ـ مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده های نامزدی میراث جهانی در دزفول از تدوین برنامه های اصولی در راستای معرفی تاریخچه و ظرفیت قنات های تاریخی این شهرستان خبر داد.

مسعود شامدیل در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: آثار تاریخی، میراث مادی و معنوی هر ملت هستند که نشانگر حرکت انسان در طول تاریخ بوده و بازشناسایی آنها زمینه شناخت هویت و خط حرکت فرهنگی آن ملت میسر می کند.  

وی با تاکید بر لزوم توجه به قنات ها و چاه های به جا مانده و کنکاش در مورد سازه های آبی که از نیاکان به ارث رسیده است، افزود: بنابراین آب زیرزمینی که یکی از مهم ترین منابع تامین آبی شیرین مورد نیاز انسان است، امروزه بهره برداری از آن برای مصارفی همچون کشاورزی، صنعت و شرب، توسعه زیادی پیدا کرده است.

قمش

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول، یکی از راه های بهره برداری از آب های زیرزمینی را روش قدیمی ایجاد قنات برشمرد و بزرگترین ابتکار در استفاده از آب های زیرزمینی در گذشته را ساخت قنات و یا کاریز عنوان کرد.

شامدیل عنوان کرد: تاریخچه قنات های دزفول را می توان به پیشینه چندهزار ساله شهر دزفول که یکی از قدیمی ترین شهرهای استان خوزستان به شمار می رود، نسبت داد.

وی با بیان اینکه قنات های دزفول تنها قنات هایی بودند که سرچشمه آنها مستقیما از رودخانه دز بوده است، یادآور شد: در مسیر این قنات ها که از درون شهر می گذشت راه هایی برای دستیابی به آب قنات حفر می شد که به صورت شوادان های دزفول بوده که به این راهروها که به سمت آب قنات پله می خورد «سربطاق» گفته می شود.

مدیر سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول با بیان اینکه سربطاق یک ورودی همسطح زمین بوده که به صورت اوریب و به وسیله پله جهت دستیابی به آب قناتی که از زیرزمین می گذشت حفر می شده است، گفت: سربطاق چوقابفون یکی از اصلی ترین سربطاق های دزفول است که در حال حاضر به همت خانواده قلیان که این میراث گرانبها را نسل به نسل حفظ کرده اند، دست به احیا و بازسازی این قمش که یکی از اصلی ترین ورودی های قنات و قمش های تاریخی است، زده اند.

شامدیل، دلیل نامگذاری قمش چوقابفون را وجود مغازه های چوقابافی در آن منطقه عنوان کرد و افزود: این قمش در سال ۱۰۸۰ مورد بهره برداری قرار گرفت. قمش چوقابفون سومین قمش است که در دزفول حفر می شود و دلیل حفر این قمش توسط دو فرد به نام های اسلان خان و حاج مومن رساندن آب به زمین های کشاورزی بوده است.

وی با اشاره به اینکه ارتفاع ورودی قمش ۱/۵×۱ متر و این ارتفاع درب قمش درون قمش متغیر است، تصریح کرد: در ابتدا دو متر است و سپس یک متر از سقف تا کف قمش و سپس ارتفاع دوباره کم می شود و به ۶ متری می رسد و دوباره به هشت متر و مجددا در پایین به سه متر به آب می رسیم.

شامدیل ادامه داد: قمش چوقابفون حدود ۴۰۰ سال مورد استفاده بوده و تا سال ۱۳۵۵ کاربری محدودی داشته است.

وی در ادامه عنوان کرد: یکی از دهانه های این قمش به قمش عاملی و یکی دیگر به بولعلا وصل است. ویژگی خاص این قمش نسبت به سایر قمش ها عمق آن است که از سایر قمش ها بیشتر و دارای ۷۵ پله بوده است. این سربطاق در دوران جنگ به دلیل موشک و بمبارانی که به آن منطقه اصابت کرد توسط مردم منطقه با خرابه های ساختمانی پر شد.

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول با تاکید بر اینکه عملیات مرمت این قمش همچنان ادامه دارد و تاکنون پیشرفت های زیادی داشته است، گفت: این پیشروی تا قمش مسجد عاملی بوده است.  

شامدیل اظهار کرد: از آن جایی که سال های سال قنات ها پیوندی ناگسستنی با جغرافیا، تاریخ، فرهنگ و اقتصاد شهرها داشته اند بنابراین وظیفه ما این است که با شناساندن و همچنین حفاظت از این آثار بر جا مانده برای نسل های بعد کوشا باشیم.

وی اضافه کرد: درهمین راستا واحد پژوهش پایگاه مشترک تدوین پرونده های نامزدی میراث جهانی در دزفول در جهت حفظ این ارزش های معنوی و جمع آوری هر چه بیشتر اطلاعات در زمینه قنات ها با مصاحبه با افراد قدیمی و بزرگان دزفول در این راه  تلاش می کند.

مدیر پایگاه مشترک تدوین پرونده نامزدی میراث جهانی دزفول در پایان بیان کرد: سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری دزفول نیز نقش زیادی در عملیات مرمت قمش مذکور داشته که جای تقدیر دارد.




طبقه بندی: قمش و قنات های دزفول، 
برچسب ها: دزفول، خوزستان، ایران، قمش های دزفول، قنات های دزفول، قمش، قنات،
ارسال توسط نجمه نوری
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
پیوند های روزانه
امکانات جانبی
blogskin